RSE imao uvid u tri presude za incidente u Parizu i Berlinu: Rusija regrutovala špijune iz Srbije

Grupa iz Srbije, po nalogu ruske obavještajne službe, izazivala je nerede u Francuskoj i Njemačkoj, potvrđeno je presudama srpskog suda u koje je Radio Slobodna Evropa (RSE) imao uvid.

Iako vlasti u Beogradu do sada nijesu imenovale rusku službu kao organizatora niza rasističkih akcija u Parizu i Berlinu, u kojima su u proljeće i ljeto 2025. učestvovali državljani Srbije, sudska dokumenta to pokazuju.  RSE je dobio presude Višeg suda u Smederevu protiv trojice državljana Srbije osuđenih za špijunažu i rasnu diskriminaciju.

Uz još osam osumnjičenih iz Srbije, uhapšeni su krajem septembra 2025. Gotovo četiri mjeseca kasnije, krajem decembra 2025, njih trojica su sklopili sporazume o priznanju krivice i dobili kazne od šest mjeseci do godinu i po kućnog zatvora. Preostalih osmoro osumnjičenih nije u pritvoru.

U presudama, dostavljenim RSE, navodi se da su akcije ove grupe bile usmjerene na jevrejsku i muslimansku vjersku zajednicu, kako bi se pojačale tenzije u Njemačkoj i Francuskoj.Naloge, instrukcije i novac za akcije grupi su davale „strukture obavještajne službe Ruske Federacije“.

U dokumentima, međutim, nema više detalja o tome ko su pripadnici ruske obavještajne službe koji su organizovali ovu grupu.Na pitanja o djelovanju ruske obavještajne službe u Srbiji, do objave teksta nijesu odgovorila ministarstva unutrašnjih i vanjskih poslova Srbije, Bezbjednosno-informativna agencija i Ambasada Rusije u Beogradu.

Prije hapšenja i sudskog postupka u Srbiji, ove slučajeve istraživale su francuske i njemačke vlasti.

„Vjerovatno smo do presude došli zato što su bili predočeni dokazi koje srpske vlasti nijesu mogle da ignorišu“, istakao je za RSE Predrag Petrović iz nevladinog Beogradskog centra za bezbjednosnu politiku.On navodi da Rusija bira Srbiju za regrutovanje ljudi zbog tradicionalne naklonjenosti i proruskih stavova dijela stanovništva, koje vlast predvođena Srpskom naprednom strankom „dodatno ojačava i učvršćuje“.

„Dakle, imamo milje koji je veoma pogodan za takvu vrstu djelovanja, a s druge strane imamo i veoma dobre odnose između vlasti u Srbiji i Rusije“, dodaje Petrović.

Presude opisuju četiri rasističke akcije u Francuskoj i Njemačkoj.Grupa je, između ostalog, odgovorna za polivanje zelene farbe na Muzej holokausta i tri sinagoge u Parizu, kao i za ostavljanje svinjskih glava ispred devet džamija u tom gradu.U centru Berlina, u blizini memorijalnog kompleksa posvećenog ubijenim Jevrejima Evrope, postavljali su plastične skelete.Cilj je, kako se navodi u presudama, bio „raspirivanje vjerske i nacionalne netrpeljivosti“, posebno između jevrejske i muslimanske zajednice, kao i „destabilizacija prilika“ u Njemačkoj i Francuskoj.

Pored pokrivenih troškova putovanja – iznajmljivanja vozila, kupovine autobuskih i avionskih karata i hotelskog smještaja – pripadnicima grupe je obećano da će za svaki obavljeni „posao“ dobiti novac od 500, 1.000 ili 1.500 eura.Grupa je, kako se navodi, organizovana u periodu od aprila do septembra 2025. godine.Predrag Petrović za RSE ističe da je cilj ruskih službi bio da izazovu nestabilnost u Evropi, kako bi se „smanjio pritisak i podrška Ukrajini, jer se Rusija poprilično zaglavila na ukrajinskom ratištu“.

Tenzije između Evropske unije i Rusije traju od početka ruske invazije na Ukrajinu u februaru 2022. godine i uvođenja zapadnih sankcija Kremlju.Velika Plana, grad sa oko 15.000 stanovnika, bila je mjesto gdje je ruska služba tokom 2025. regrutovala državljane Srbije za izazivanje nemira u Njemačkoj i Francuskoj.

U ovom gradu u centralnoj Srbiji, oko 90 kilometara od Beograda, žive sva trojica osuđenih za špijunažu i rasnu diskriminaciju.Oni su označeni kao „pripadnici grupe“ koja je pomagala rad strane obavještajne službe i podsticala mržnju, diskriminaciju i nasilje u Parizu i Berlinu.U presudama, međutim, nije precizirano koliko je tačno članova imala ova grupa.Sva imena drugih osumnjičenih sakrivena su u dokumentima dostavljenim Radiju Slobodna Evropa.Grupu je, kako se navodi u presudama, organizovao jedan državljanin Srbije, čije je ime takođe sakriveno.Kao organizator se pominje i „NN lice“ pod nadimkom Hanter.

O „Hanteru“ nema dodatnih detalja u dokumentima Višeg suda u Smederevu.Ta dvojica organizatora su, kako se navodi, primala instrukcije ruskih obavještajaca.Prva akcija organizovana je u aprilu 2025. godine, kada su se pripadnici grupe uputili u Pariz.Tada su, prema jednoj od presuda, „lijepili naljepnice sa genocidnim sadržajem“, usmjerene protiv Jermena i muslimana.

Između 600 i 700 naljepnica, sa cvijetom kao simbolom i natpisom „I remember and demand“ („Pamtim i zahtijevam“) na engleskom i jermenskom jeziku, postavljeno je širom Pariza – između ostalog u blizini Trijumfalne kapije i u 18. arondismanu, gdje živi značajan broj stanovnika muslimanske vjeroispovijesti.Akcija je sprovedena 24. aprila, na dan obilježavanja stradanja jermenskog naroda, „sa ciljem da se izazove vjerska i nacionalna netrpeljivost i destabilizuju prilike u Parizu i Francuskoj“.Nakon obavljenog posla morali su da fotografišu mjesta na kojima su postavili naljepnice, za šta im je obećano 500 eura.

U maju 2025. Pariz je bio domaćin finala Lige šampiona u fudbalu. Pred utakmicu između PSŽ-a iz Pariza i Intera iz Milana, odigranu 31. maja, u glavni grad Francuske stigla je i grupa iz Srbije – iznajmljenim automobilima i redovnim avionskim letom.

Cilj im je bio destabilizacija „etničkih i vjerskih odnosa“ u Francuskoj.Za datum akcije izabrano je finale Lige šampiona, jer se očekivao „veliki broj ljudi na ulicama“.Okrivljeni su se podijelili u dvije grupe i zelenom farbom šarali natpise, mazali i prskali objekte – sinagoge, jevrejske restorane i Muzej holokausta.Za taj posao obećana im je nagrada od 1.000 eura.U julu 2025. članovi grupe su, po nalogu ruskih službi, otputovali u Njemačku.

Ispred Brandenburške kapije u Berlinu, u blizini memorijalnog kompleksa posvećenog ubijenim Jevrejima Evrope, 31. jula postavili su pet plastičnih skeleta zalivenih u betonu, u plastičnim kofama.

Na svakom skeletu nalazio se natpis na njemačkom jeziku: „Još čekam penziju. Hvala, Merc“, čime se aludiralo na njemačkog kancelara Fridriha Merca.Cilj je bio da se „destabilizuju etničke i političke prilike“ u Njemačkoj.

Sudski dokumenti detaljno opisuju kojim su automobilima okrivljeni stigli u Njemačku, kako su u Berlinu kupovali plastične kofe, sprejeve, cement, motke i drugi materijal, dok su plastične skelete kupili u Minhenu.

U Berlinu su iznajmili hladnjaču u kojoj su pripremali beton u kofama. Postavljanje skeleta u ranim jutarnjim satima jedan od članova grupe posmatrao je iz automobila. Kao dokaz izvršene akcije morali su da pošalju fotografije, a obećana nagrada bila je 1.000 eura.U septembru 2025. nekoliko članova grupe, po nalogu ruskih obavještajnih struktura, ponovo odlazi u Pariz.

Tada su postavljali odsječene svinjske glave ispred devet džamija i ispisivali grafite „10. septembar“, uoči masovnih protesta. Cilj je ponovo bio raspirivanje rasne i vjerske netrpeljivosti.

U Parizu i drugim gradovima Francuske 10. septembra održani su veliki protesti protiv budžetskih rezova i mjera štednje, pod parolom „blokirajmo sve“. Grupa je akciju izvela 9. septembra, nakon čega se vratila u Srbiju. Uz pokrivene troškove puta i smještaja obećano im je 1.500 eura.

Presude detaljno opisuju u kojim akcijama u Njemačkoj i Francuskoj je učestvovao svaki od osuđenih članova grupe.

Identitet sve trojice osuđenih u presudama dostavljenim RSE je sakriven. Poznato je da su sva trojica iz Velike Plane i da nijedan ranije nije bio osuđivan. Jedan je nezaposlen, drugi je radio u domu zdravlja, dok je treći, po zanimanju konobar, bio zaposlen, ali se ne navodi gdje. Nijedan od njih nema nekretnine na svoje ime.

Inicijale osuđenih RSE je saznao na osnovu ranijeg odgovora Višeg suda u Smederevu, u kojem je potvrđeno da su krajem decembra 2025. sklopili sporazume o priznanju krivice. A.S. je sporazum sklopio 22. decembra 2025. i osuđen je na godinu i po kućnog zatvora.

U kaznu mu je uračunato i vrijeme provedeno u pritvoru, od 28. septembra do izricanja presude. Istog dana sporazum je sklopio i F.P, koji je osuđen na godinu dana kućnog zatvora.

Nekoliko dana kasnije, 24. decembra, sporazum je sklopio i N.Ć, koji je osuđen na šest mjeseci kućnog zatvora. Pored njih trojice, krajem septembra 2025. na teritoriji Smedereva, u zajedničkoj akciji policije i Bezbednosno-informativne agencije, uhapšeno je još osam osumnjičenih. Oni danas nijesu iza rešetaka – neki su na slobodi, a neki u kućnom pritvoru.

U saopštenju Ministarstva unutrašnjih poslova iz septembra 2025. navedeno je da je grupa, zadužena za izazivanje incidenata u Njemačkoj i Francuskoj, imala 14 članova i da je jedan u bjekstvu.

Ko je osoba sa nadimkom „Hanter“, koja je organizovala grupu, iz presuda Višeg suda nije poznato. Nema detalja ni o tome kako su ruske službe regrutovale članove grupe, niti koliko je ruskih obavještajaca u tome učestvovalo. Iako srpski zvaničnici do sada nijesu imenovali rusku službu kao organizatora, njihovu ulogu utvrđivali su francuski i njemački istražitelji.

Dio grupe iz Srbije koji je učestvovao u rasističkim akcijama priveden je u Francuskoj još krajem maja, prenijeli su tada francuski mediji. Identifikovani su zahvaljujući snimcima nadzornih kamera i telefonskim zapisima.

„Ovo je veoma nezgodna činjenica za vlasti u Srbiji. Morali su nešto da urade – najprije da uhapse te ljude, a sada i da donesu presudu. S obzirom na to da je Moskva dala podršku srpskim vlastima, njima sada nije u interesu da se time hvale – i zbog Kremlja, ali i zbog svog biračkog tijela koje je većinski antizapadno i proruski orijentisano“, ocijenio je Predrag Petrović.