Podrška EU vladavini prava na zapadnom Balkanu doprinijela je reformama, ali i dalje postoje važni fundamentalni izazovi

Evropska komisija pozdravlja izvještaj Evropskog revizorskog suda o podršci EU vladavini prava na Zapadnom Balkanu, u kojem se navodi da je pomoć EU doprinijela reformama i dovela do pozitivnih pomaka u vladavini prava, kao što je poboljšanje efikasnosti pravosuđa i bila je ključna za implementaciju zakonodavnog okvira i promoviranje proaktivnog pristupa u borbi protiv korupcije, posebno u nekim zemljama partnerima sa Zapadnog Balkana.

Vladavina prava ostaje kamen temeljac procesa pridruživanja i odredit će ukupni tempo napretka zemalja partnera u procesu proširenja na njihovom putu ka EU.

Kao što jasno pokazuju najnoviji izvještaji Evropske komisije o proširenju, potrebni je uložiti dodatne napore u ovoj temeljnoj oblasti politike proširenja EU, kako bi se stvorila istinska kultura vladavine prava, kao i jača politička posvećenost Zapadnog Balkana za pokretanje ključnih reformi. U tom smislu, Evropska komisija konstatuje zaključak Evropskog revizorskog suda da je glavna prepreka neophodnim reformama nedostatak domaće inicijative i političke volje.

Evropska komisija će se nastaviti baviti zemljama partnerima sa Zapadnog Balkana kako bi pomogla u unapređenju reformi i konsolidaciji vladavine prava u cijelom regionu. Preporuke Evropskog revizorskog suda su koristan doprinos ovim vitalnim naporima.

Pristup „prvo osnove“ koji je uspostavila Evropska komisija u okviru revidirane metodologije proširenja postavlja jači fokus na vladavinu prava na Zapadnom Balkanu. Evropski revizorski sud je ocijenio da su ovi revidirani instrumenti politike u dobroj poziciji za usmjeravanje reformi.

Što se tiče nezavisnih aktera kao što su civilno društvo i mediji, Evropska komisija prepoznaje ključnu ulogu koju imaju u demokratskom pluralističkom društvu zasnovanom na vladavini prava i podržava ih u vršenju njihove kritičke funkcije vladavine prava na Zapadnom Balkanu.

 

Evropska komisija će nastaviti podržavati njihovu ključnu ulogu u svim relevantnim sektorima. Tokom finansijskog perioda 2014-2020, oko 250 miliona eura dodijeljeno je civilnom društvu i medijima širom regiona Zapadnog Balkana. Podrška u ovoj skali će se nastaviti iu finansijskom periodu 2021-2027.

Osim toga, Komisija podržava civilno društvo i medije kroz sistematske angažmane i konsultacije, uključujući i pripremu paketa proširenja.

Zemlje kandidati koje žele da se pridruže EU moraju ispuniti ključne uslove poznate kao Kopenhaški kriterijumi, među kojima su stabilne institucije koje garantuju demokratiju, vladavinu prava, ljudska prava i poštovanje i zaštitu manjina.

Evropski revizorski sud je izvršio reviziju učinka aktivnosti EU na promociji vladavine prava na Zapadnom Balkanu.

Revidirana metodologija proširenja usvojena u februaru 2020. povećala je fokus Evropske komisije na temeljne reforme, počevši od vladavine prava, uz dodatno pružanje snažnijeg političkog upravljanja, kao i jače uslovljavanje.

EU pomaže Zapadnom Balkanu u ovoj transformaciji na političkom, zakonodavnom, organizacionom i praktičnom nivou. U okviru Pretpristupnog instrumenta (IPA II) izdvojeno je 700 miliona eura za strukturne reforme u oblasti vladavine prava u periodu 2014-2020.