(InCLUDE) – Uključivanje Zapadnog Balkana u EU kao punopravnih članica

Usred obnovljene geopolitičke hitnosti, projekat se suočava sa institucionalnim umorom, političkim skepticizmom i uskim grlima u reformama koja i dalje odlažu pristupanje. Uprkos obnovljenom političkom zamahu koji proširenje definira kao geostrateški imperativ, značajne prepreke ostaju – od institucionalnog umora i političkog skepticizma unutar EU do stalnih izazova u reformama u zemljama kandidatima. InCLUDE se direktno bavi ovim pitanjima kombinovanjem istraživanja orijentisanog na politiku, dijaloga na visokom nivou i strateške komunikacije.

U svojoj srži, InCLUDE nastoji preoblikovati politiku proširenja kako bi bila efikasnija i kredibilnija, kako bi zaista mogla da ostvari članstvo. Fokusira se na tri međusobno povezane dimenzije:

Politika pristupanja više nije prikladna za svoju svrhu. Vremenom je proces proširenja EU postao previše složen i fragmentiran, često vođen više internom dinamikom EU nego jasnim kriterijima zasnovanim na zaslugama za zemlje kandidate. Čini se da je politika pristupanja, kakva je sada, osmišljena da ne ostvari proširenje. To se mora promijeniti. U tom kontekstu, ovaj projekat ima za cilj osigurati istraživanje zasnovano na dokazima koje procjenjuje prošla iskustva i pomaže donosiocima odluka i kreatorima politika da pojednostave, usavrše i preusmjere proces osmišljen da ostvari nova pristupanja EU.

Bilateralni prijatelji i neprijatelji. Mini-lateralizacija i bilateralizacija proširenja EU od strane male grupe država ili čak jedne članice postale su ključne karakteristike procesa pristupanja na Zapadnom Balkanu. U tom kontekstu, projekat se bavi rastućim uticajem - i pozitivnim i negativnim - koji su države članice imale na proširenje. Pritom, cilj mu je da odvoji proces proširenja od bilateralnih sporova i da omogući prijateljima proširenja da postanu pravi pokretači napretka.

Veza između proširenja i drugih prioriteta EU. Da bi se Zapadni Balkan pridružio EU kao punopravni članovi, ključno je ojačati vezu između proširenja i širih prioriteta EU. To uključuje jačanje veza između pristupanja Zapadnog Balkana i proširenja EU na Ukrajinu, Moldaviju i Gruziju, kao i osiguranje koherentnosti između proširenja i produbljivanja EU – posebno u pogledu reformi procedura donošenja odluka u EU, budžeta i srodnih politika. Proširenje mora ostati visoko na dnevnom redu EU, naglašavajući njegovu relevantnost za odbranu, stratešku autonomiju, ekonomsku sigurnost, konkurentnost, energiju, klimu i migracije.

Karakterističan element InCLUDE-a je fokus na ulogu Italije u oblikovanju koherentnijeg i inkluzivnijeg pristupa proširenju, posebno imajući u vidu njeno predstojeće predsjedavanje Vijećem EU 2028. godine.

Kroz ciljana istraživanja, stipendije i održivu saradnju sa kreatorima politika, InCLUDE jača intelektualne i institucionalne temelje za proširenje na Zapadnom Balkanu.

Stvara mogućnosti za lokalne istraživače da sarađuju sa vodećim evropskim političkim institucijama, pojačavajući regionalnu stručnost i integrirajući je u debate na nivou EU.

Na taj način osnažuje lokalne aktere da oblikuju narative reformi i integracije iznutra, podstičući vlasništvo nad evropskim projektom u cijeloj regiji.

Na regionalnom nivou, InCLUDE promovira konstruktivan dijalog među zemljama Zapadnog Balkana, državama članicama EU i institucijama kako bi se suprotstavio fragmentaciji i vratio zamah agendi proširenja.

Pozicionira Zapadni Balkan ne kao trajne kandidate, već kao strukturno ugrađene aktere u evropskoj političkoj, ekonomskoj i sigurnosnoj arhitekturi.

Povezujući proširenje sa širim strateškim prioritetima EU, projekat pomaže u preoblikovanju regije kao centralnog faktora za obnovu i dugoročnu stabilnost Unije.

 L