EU ima plan da spasi regije koje graniče sa Rusijom od ekonomske krize

Evropska komisija želi uložiti novac u pogranična područja - ali neće biti novih sredstava iz trenutnog budžeta EU.
Evropska komisija je objavila planove za ulaganje u regije Evropske unije koje graniče sa Rusijom, Bjelorusijom i Ukrajinom, a koje osjećaju ekonomske posljedice zbog ruskog rata u Ukrajini. 
Smanjenje investicija, smanjen promet roba i usluga i pad turizma nanijeli su značajan ekonomski udarac najistočnijim regijama EU, što uglavnom pogađa baltičke zemlje, Finsku i Poljsku. Strategija Evropske pokušava dati poticaj međunarodnim finansijskim institucijama da osiguraju finansiranje tim područjima - ali ne uspijeva osigurati nove količine svježeg kapitala.
„Najsigurnije granice nisu samo kontrolirane, one su žive“, rekla je Niina Ratilainen, članica gradskog vijeća finskog grada Turkua i Radne grupe Evropskog odbora regija za Ukrajinu. „Ulaganje u radna mjesta, čistu energiju i obrazovanje u pograničnim regijama EU postavlja temelje stvarne sigurnosti“.
U EU vlada zabrinutost da će, ako se broj stanovnika ovih najistočnijih regija smanji, sposobnost Evrope da brani granicu biti ugrožena, rekao je zvaničnik Evropske komisije koji je tražio da se njegovo ime ne objavljuje zvanično. Zvanični Brisel je, također, zabrinut da bi ekonomske poteškoće koje osjećaju stanovnici koji žive u tim regijama mogle dovesti do toga da se na izborima okrenu marginalnim strankama i učine ih ranjivim na rusku propagandu.
Władysław Ortyl, guverner poljske regije Podkarpackie, napomenuo je da je njegovo područje "direktno pogođeno posljedicama tekućeg rata, uključujući migracijski pritisak, poremećaje u saobraćaju i povećani pritisak na javne službe i regionalnu ekonomiju". Dodao je da "eskalacija geopolitičkih tenzija" znači da bi EU trebala preusmjeriti resurse ka "jačanju otpornosti" svojih pograničnih područja.
Prioritet plana je revitalizacija pograničnih područja koja su ekonomski depresivna kao rezultat ruske invazije, bilo zbog smanjenja turističkih aktivnosti ili zbog opasnosti povezanih sa životom u blizini ukrajinske granice.
„Od početka ruskog agresivnog rata, mjesta koja su nekada bila izgrađena za normalan svakodnevni život, za prekograničnu kupovinu i turizam, sada se koriste za sigurnost, aktivnosti dvojne namjene, logistiku, dronove i hitnu podršku“, rekao je izvršni potpredsjednik Evropske komisije za koheziju Raffaele Fitto prilikom predstavljanja plana.

Ipak, strategijom nisu predviđena nova sredstva, jer je trenutni budžet EU, koji važi do 2028. godine, preopterećen, rekla su dva zvaničnika Evropske komisije.
„Ono što nam je potrebno je direktan pristup finansiranju EU i strategija koja odražava današnju realnost na terenu“, rekao je Milan Majerský, guverner samoupravne regije Prešov u Slovačkoj. „U istočnoj Slovačkoj svakodnevno osjećamo ekonomske, društvene i sigurnosne posljedice ruskog rata. Naš BDP po glavi stanovnika je nešto više od 54 posto prosjeka EU, a rat je produbio dugogodišnje strukturne jazove“.
Majerský je kazao da se početkom februrata sastao sa zvaničnicima Evropske komisije u Bratislavi, prije predstavljanja plana.
Baltičke zemlje su već snažno fokusirane na planiranje narednog budžeta EU, o kojem trenutno pregovaraju zemlje članice. Tvrde da će plan Evropske komisije ojačati njihove zahtjeve za izdvajanje novca za najistočnije regije od 2028. godine.
„Očekujemo da će se naše specifičnosti odraziti u pregovorima“ o sljedećem dugoročnom budžetu EU, rekao je za POLITICO litvanski ministar za Evropu Sigitas Mitkus. „Ova komunikacija [o istočnim graničnim regijama] bit će živi dokument“.
Prema Fittovom planu, globalne finansijske institucije bit će dio „platforme EastInvest“, koja će odmah stupiti na snagu kako bi se „rješavale investicijske potrebe“ i pružila finansijska pomoć tim regijama, navodi se u dokumentu.
Brisel će dozvoliti zemljama koje graniče sa Rusijom, Bjelorusijom i Ukrajinom - Rumunijom, Mađarskom, Slovačkom, Bugarskom, Finskom, Poljskom, Estonijom, Latvijom i Litvanijom - da koriste dio svojih fondova EU za regionalni razvoj, kako bi ponudile garancije Evropskoj investicijskoj banci, Evropskoj banci za obnovu i razvoj, Nordijskoj investicijskoj banci, Razvojnoj banci Vijeća Evrope i nacionalnim investicijskim bankama za ulaganje u najistočnije regije ovih zemalja, navodi se u dokumentu. 
Kako se ističe, krajnji cilj je ponuditi pristupačne kredite kompanijama iz pograničnih regija koje bi, inače, imale poteškoća s pristupom finansiranju.
Djelimično smatran ustupkom baltičkim zemljama, Komisija se obavezala da će "preispitati kako istočne pogranične regije mogu najbolje iskoristiti prilike koje nudi predstojeći Evropski fond za konkurentnost", koji predstavlja fond od 410 milijardi eura za podršku inovativnim preduzećima u EU od 2028. godine nadalje. Takva promjena bi bila značajna, jer je Evropska komisija prethodno odbacila pozive da se novom fondu dodaju geografski kriteriji.