Povećanje energetske efikasnosti domaćinstava na Zapadnom Balkanu uz podršku EU, Austrije, bilateralnih donatora i EBRD

Za manje od četiri godine, više od 9.000 domaćinstava na Zapadnom Balkanu uložilo je oko 45 miliona eura u tehnologije za uštedu energije, poput izolacije, toplinskih pumpi, novih prozora ili solarnih panela, zahvaljujući regionalnom programu za finanSiranje zelene ekonomije (GEFF) .

Ova poboljšanja dovela su do smanjenja emisije CO2 za više od 12.000 tona godišnje, što je ekvivalent uklanjanju 7.700 automobila sa puteva.

Program GEFF za Zapadni Balkan osnovala je Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD) uz podršku donatora i pruža specijalizirane kreditne linije pojedincima, zajedno sa poticajima koje finansira Evropska unija za ulaganja u energetsku efikasnost. Program sufinansiraju EU, austrijsko Federalno ministarstvo finansija i bilateralni donatori Investicionog okvira za Zapadni Balkan (WBIF). To je dio Regionalnog programa energetske efikasnosti (REEP) za Zapadni Balkan i provodi se u partnerstvu sa Sekretarijatom Energetske zajednice.

Nakon uspješnog regionalnog uvođenja programa-koji je posljednji put proširen na Crnu Goru u martu 2021.- kao i rastućeg interesa za finansiranje energetske efikasnosti, GEFF je povećan sa 85 miliona eura na 135 miliona eura, sa planovima za proširenje programa dalje u 2022. Sredstva će se usmjeravati putem lokalnih finansijskih institucija i omogućiti će još većem broju domaćinstava u regiji da poboljšaju energetsku efikasnost svojih domova.

Aleksandra Vukosavljević, direktorka EBRD-a za finansijske institucije, Zapadni Balkan i Istočnu Evropu, rekla je: „Oduševljeni smo što je naša podrška pomogla tolikom broju domaćinstava na Zapadnom Balkanu da ulažu u poboljšanja uštede energije, što je dovelo do nižih emisija i troškova električne energije. Borba protiv zagađenja zraka i smanjenje energetskog intenziteta glavni su prioriteti u regiji i mi ćemo nastaviti pružati podršku, sa GEFF -om kao jednim od naših ključnih stubova za stambeni sektor. ”

Domaćinstva zainteresirana za ulaganje u energetsku efikasnost mogu se prijaviti za specijalizovane kreditne linije kod lokalnih partnerskih finansijskih institucija. Nakon uspješnog završetka ulaganja, oni dobijaju poticaj u obliku granta u iznosu do 20 posto iznosa kredita koji finansira EU. Do sada je EU uložila 27 miliona eura u program, kako bi podržala domaćinstva koja su uložila u energetski efikasne tehnologije na Zapadnom Balkanu, čineći te investicije pristupačnijima.

Richard Masa, šef sektora, Investicioni okvir za Zapadni Balkan, Evropska komisija, rekao je: „Evropska komisija je spremna podržati implementaciju Zelene agende za Zapadni Balkan. U okviru sredstava IPA III, programirano je izdvajanje 500 miliona eura posebno za ovu svrhu. WBIF će olakšati provedbu Zelene agende ozelenjavanjem prošlih i budućih ulaganja u svim svojim sektorima, kao i davanjem prioriteta ulaganjima u tehnologije koje mogu ubrzati zelenu tranziciju. ”

 

Leander Treppel, direktor Odbora EBRD -a za Austriju, rekao je: „Austrija snažno podržava GEFF na Zapadnom Balkanu u cilju promocije ulaganja domaćinstava u energetsku efikasnost i omogućavanja pojedincima, kao i siromašnijim domaćinstvima, da razumiju i imaju koristi od takvih ulaganja, dok doprinose održiva, ekološki prihvatljiva poboljšanja i rješavanje klimatskih promjena. ”

Program je, također, pružio priliku za saradnju sa više od 4.000 proizvođača i prodavača visoko efikasnih zelenih tehnologija na Zapadnom Balkanu. Prodavači su predstavljeni u Technology Selectoru, mrežnom katalogu prethodno odobrene energetski efikasne opreme, koji se može nabaviti na šest tržišta Zapadnog Balkana. Katalog je dostupan putem web stranica GEFF-a (Albanija, Bosna i Hercegovina, Kosovo, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Srbija) i uključuje stavke kao što su toplinska izolacija, prozori sa dvostrukim staklom, kotlovi visoke efikasnosti, toplinske pumpe, solarni kolektori ili solarna voda grijača i fotonaponskih sistema. Selektor tehnologije omogućava jednostavno pretraživanje tehnologija i usluga i prikazuje liste odgovarajućih trgovaca.

U znak proslave uspješne realizacije ciljea GEFF -a realiziran je online događaj, u okviru kojega su nagrađene partnerske finansijske institucije i prodavači. Događaj je uključivao i panel diskusiju o daljem ozelenjavanju ekonomija regiona, u skladu sa Zelenom agendom EU i Ekonomskim i investicionim planom za Zapadni Balkan.

Violeta Kogalniceanu, šefica Jedinice za infrastrukturu i energetsku efikasnost, Sekretarijat Energetske zajednice, rekla je: „Uspjeh GEFF -a na Zapadnom Balkanu dokaz je da se ulaganja u energetsku efikasnost u domaćinstvima isplaćuju kroz uštede koje ostvare. Također pokazuje da dobar program koji mudro kombinira politički dijalog, tehničku pomoć, dostupnost EBRD -a za kreditiranje partnerskim finansijskim institucijama i bespovratna sredstva EU u obliku poticaja, može imati značajan uticaj na tržište. ”

Kao priznanje zajedničkim naporima donatora GEFF -a, partnerskih finansijskih institucija, proizvođača i prodavača zelenih tehnologija, EBRD je donirao 1.000 stabala koja će biti posađena u regiji tokom jeseni 2021. Ova zelena nagrada odaje počast 18 finansijskih institucija partnera koje su se pridružile prvoj fazi programa i 32 najaktivnija i najpredanija dobavljača.